Jeśli widzisz osobę, która ma trudności w wodzie, działaj szybko, ale nie wskakuj bez namysłu. Najpierw zadbaj o własne bezpieczeństwo, ponieważ kolejny tonący może utrudnić akcję ratunkową. Wezwij pomoc, wskaż poszkodowanego innym osobom i wykorzystaj sprzęt lub przedmiot, który pozwoli podać mu podporę z brzegu albo łodzi. Dopiero po wyjściu z wody oceń jego stan i rozpocznij niezbędną pomoc.
Zasady bezpiecznej reakcji przy pomocy tonącemu
Najważniejsza zasada brzmi: nie narażaj siebie, próbując ratować drugą osobę. Tonący może chwytać ratownika w panice i wciągnąć go pod wodę, dlatego bez odpowiedniego przeszkolenia nie należy podpływać ani nurkować po poszkodowanego.
W pierwszej kolejności:
- zawołaj o pomoc: poproś konkretną osobę o telefon pod numer 112, a inną o przyniesienie koła lub innego sprzętu ratunkowego,
- obserwuj poszkodowanego: nie trać go z oczu i wskaż dokładnie miejsce, w którym znajdował się w wodzie,
- podaj podporę: wykorzystaj bosak, rzutkę, linę, wiosło, gałąź albo inny długi przedmiot,
- nie wchodź do wody bez przygotowania: nawet spokojnie wyglądająca woda może mieć silny nurt, nagły spadek głębokości lub ograniczoną widoczność.
Jeżeli osoba tonąca zniknęła pod powierzchnią, przekaż ratownikom możliwie dokładne miejsce i czas zdarzenia. Nie przerywaj obserwacji tafli, ponieważ poszkodowany może pojawić się w innym punkcie.
Jak rozpoznać sytuację zagrożenia i ocenić własne możliwości
Tonący nie zawsze krzyczy i macha rękami. Osoba w bezpośrednim zagrożeniu może mieć głowę przechyloną do tyłu, próbować utrzymać usta nad wodą, wykonywać chaotyczne ruchy albo nie reagować na wołanie.
Zanim podejmiesz działanie, oceń warunki oraz własne umiejętności. Pytanie „jak pomóc tonącemu bez ryzyka” powinno prowadzić do wyboru metody, która nie wymaga bezpośredniego kontaktu z poszkodowanym.
Zwróć uwagę na:
- swoje umiejętności: brak doświadczenia w ratownictwie wodnym oznacza, że nie powinieneś wchodzić do wody,
- warunki na miejscu: sprawdź nurt, fale, temperaturę wody, głębokość, roślinność i przeszkody,
- zachowanie poszkodowanego: ustal, czy osoba odpowiada, utrzymuje się na powierzchni i może chwycić podany przedmiot,
- drogę powrotu: nie podejmuj działania, jeśli po dotarciu do poszkodowanego nie będziesz mieć bezpiecznego sposobu na powrót.
Metody ratowania tonącego bez narażania siebie
Najbezpieczniejsza pomoc polega na utrzymaniu dystansu i wykorzystaniu dostępnego sprzętu. W ratownictwie wodnym stosuje się zasadę „sięgnij, rzuć, nie płyń”, czyli najpierw próbuje się dosięgnąć poszkodowanego, następnie podać mu przedmiot, a dopiero wyszkolony ratownik może rozważyć wejście do wody.
Wybierz sposób odpowiedni do odległości i warunków:
- sięgnij: połóż się na brzegu, zabezpiecz nogi i podaj kij, wiosło, bosak lub gałąź,
- rzuć: podaj koło, rzutkę, linę albo inny przedmiot unoszący się na wodzie,
- przesuń sprzęt: z łodzi podaj wiosło, linę lub koło, pozostając w stabilnej pozycji,
- wezwij ratownika: jeśli nie możesz skutecznie podać podpory, kieruj poszkodowanego głosem i czekaj na osoby przeszkolone.
Nie pozwalaj osobie w wodzie chwytać cię za rękę, jeśli nie masz stabilnego oparcia. Jeżeli złapie przedmiot, polecaj jej spokojnie utrzymywać chwyt i kieruj ją do brzegu lub burty.
Jak pomagać tonącemu z brzegu lub łodzi
Pomoc z brzegu zacznij od przyjęcia stabilnej pozycji. Połóż się na brzuchu, oprzyj nogi o podłoże i podaj przedmiot tak, aby poszkodowany mógł go uchwycić bez szarpania.
Z brzegu lub łodzi:
- mów spokojnie: polecaj poszkodowanemu chwycić przedmiot i utrzymywać twarz nad wodą,
- podawaj sprzęt od strony bezpiecznej: unikaj wychylania się poza krawędź pomostu lub burty,
- nie ciągnij gwałtownie: równomiernie przyciągaj przedmiot, obserwując, czy nie tracisz równowagi,
- zabezpiecz osobę po wyjściu: odsuń ją od krawędzi wody i sprawdź, czy reaguje oraz oddycha prawidłowo.
Jeżeli pomagasz z łodzi, nie stawaj nagle i nie wychylaj się poza burtę. Każda osoba na pokładzie powinna wykonywać tylko jedno zadanie, aby nie doprowadzić do utraty równowagi.
Rzucanie koła ratunkowego – praktyczne wskazówki
Koło ratunkowe rzuć w miejsce, do którego poszkodowany może bezpiecznie dopłynąć lub które znajduje się blisko jego rąk. Nie celuj bezpośrednio w głowę. Lepiej rzucić koło nieco przed osobę, aby mogła je chwycić bez gwałtownego odwracania się.
Podczas rzucania:
- stań stabilnie: ustaw stopy szeroko i zachowaj zapas miejsca za plecami,
- przytrzymaj linę: jeśli koło jest do niej przymocowane, zabezpiecz jej koniec przed wyrwaniem,
- rzuć obok poszkodowanego: celuj w zasięg jego rąk, a nie w jego ciało,
- wydawaj proste polecenia: powiedz, aby chwycił koło i nie puszczał go,
- przyciągaj spokojnie: skracaj linę stopniowo, nie wykonując gwałtownych ruchów.
Jeżeli koło nie doleci, powtórz rzut z bezpiecznego miejsca. Nie schodź do wody tylko dlatego, że pierwszy rzut był niecelny.
Podstawy ratownictwa wodnego dla amatorów
Amator powinien znać przede wszystkim granice własnych możliwości. Podstawy ratownictwa wodnego nie oznaczają samodzielnego wykonywania skomplikowanych akcji, lecz umiejętność rozpoznania zagrożenia, wezwania pomocy i użycia sprzętu bez bezpośredniego kontaktu z tonącym.
Dobre przygotowanie obejmuje kilka praktycznych umiejętności:
- ocenę zagrożenia: rozpoznawanie nietypowego zachowania osoby w wodzie i niebezpiecznych warunków,
- wezwanie służb: przekazanie lokalizacji, liczby poszkodowanych i informacji o tym, czy ktoś zniknął pod wodą,
- użycie sprzętu: prawidłowe podanie koła, rzutki, liny, wiosła lub bosaka,
- podstawy pierwszej pomocy: sprawdzenie reakcji i oddechu oraz rozpoczęcie resuscytacji zgodnie z instrukcjami dyspozytora,
- zapobieganie wypadkom: korzystanie z kąpielisk strzeżonych, przestrzeganie poleceń ratowników i unikanie alkoholu przed wejściem do wody.
Dzieci powinny przebywać w wodzie pod stałym nadzorem dorosłego, który znajduje się wystarczająco blisko, aby natychmiast zareagować. Nadmuchiwane zabawki nie zastępują kamizelki asekuracyjnej ani opieki.
Kiedy wezwać pomoc i jak działać do jej przybycia
Numer 112 wybierz natychmiast, gdy ktoś tonie, zniknął pod wodą, jest nieprzytomny albo po wyciągnięciu z wody nie oddycha prawidłowo. Nie odkładaj telefonu na później, nawet jeśli poszkodowany został już wyciągnięty na brzeg, ponieważ jego stan może szybko się pogorszyć.
Podczas rozmowy przekaż:
- miejsce zdarzenia: podaj adres, nazwę kąpieliska, charakterystyczne punkty lub lokalizację z telefonu,
- przebieg wypadku: powiedz, czy osoba wpadła do wody, została porwana przez nurt lub zniknęła pod powierzchnią,
- stan poszkodowanego: określ, czy reaguje i czy oddycha prawidłowo,
- liczbę osób: poinformuj o wszystkich poszkodowanych i osobach wymagających pomocy,
- dostęp do miejsca: wskaż, gdzie służby mogą najłatwiej dotrzeć.
Po wyciągnięciu poszkodowanego na brzeg sprawdź, czy reaguje i czy oddycha normalnie. Jeżeli nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową zgodnie z poleceniami dyspozytora. Jeśli dostępny jest automatyczny defibrylator zewnętrzny, włącz go i wykonuj polecenia urządzenia.
Osobę przytomną ułóż lub posadź w bezpiecznej pozycji, obserwuj jej oddech i zabezpiecz przed wychłodzeniem. Nie zmuszaj jej do chodzenia, nie podawaj jedzenia ani napojów i nie zostawiaj jej samej do czasu przyjazdu pomocy.
